25 Ekim 2016 Salı 11:37

Basketbolun Derwall’i

Basketbolun Derwall’i

-Türkiye’nin nerede olduğunu gösterebilir misiniz? -Yoo… -Türkiye hakkında bir şeyler biliyor musunuz? -Yoo… -Turist misiniz? – -Yoo… -Öyleyse burada ne işiniz var? -Buraya tarih yazmaya geldim!

1989’da Türkiye’ye gelen Betsy Bailey, Deniz Gökçe’ye verdiği röportajda bunları söylüyordu. 94’te Türkiye’den ayrılırken üst üste 5 şampiyonluğu kazanmıştı… Tarih yazmanın yanında bir ülkenin bir spor dalına bakışını da değiştirmişti.

Türk futbolu ve Galatasaray’daki değişimin en büyük simgesi sorusunun tek cevabı Jupp Derwall olmuştur. 1984’te Florya’ya ayak basan Alman teknik adam sadece takım çalıştırmaya gelmediğini ilk günlerden belli etmişti. O dönem için Türk futbolu neredeyse amatör sayılabilecek antrenman tesisleriyle çalışmaktaydı. Derwall, Galatasaray’da üç sene kalır. 1987’de 14 senelik aranın ardından takımı şampiyon yapar ve emekli olur. Fakat başlattığı akım 88-89’da Şampiyon Kulüpler Kupası’nda yarı final ve 2000’de UEFA Kupası şampiyonluğu ile meyvesini verir. Kadın basketbolda da aynı etkiyi 1989’da takımın başına geçen Betsy Bailey yaratacaktır. 70’lerden daha önce kurulan fakat 80’lere gelmeden kapanan Galatasaray Kadın Basketbol takımı, 1980’de profesyonel ligin kuruluşuyla tekrar gündeme gelir. 1986’da tekrar kurulan takım lige çıkış maçlarını tamamlar ve 1987’de 1. ligde mücadele etmeye başlar. Fehmi Sadıkoğlu yönetiminde hemen ilk senesinde şampiyon olur Galatasaray. O dönem takımda oyuncu olan ve şu an

Galatasaray Kadın Basketbol Takım Menajeri Müge Erdem o takımın şampiyonluk dışında bir şansı olmadığını söylüyor; “O dönem bütün takımların en iyi oyuncularını Galatasaray bünyesinde toplamıştı. Çok güzel bir kadroyduk zaten ligi domine edip şampiyon olduk”

Galatasaray ile Betsy Bailey’nin buluşması

Sarı kırmızılılar bir sonraki sene şampiyonluğu İstanbul Üniversitesine kaptırır. 1989 yazında ise o dönem imkansız denen bir hamle gerçekleşir. Şu an kadın basketbolun zirvesi olarak WNBA gözükürken 1980’lerin sonunda ABD’de profesyonel kadın basketbolunun ihtimali bile çok uzak duruyordu... Bu nedenle Betsy Bailey tercihini Almanya’dan yana kullanmıştı. Hem oyunculuk hem de koçluk yaptığı Alman Agon takımında Faruk Süren’in dikkatini çekmişti Bailey… Köln’de iki sene geçiren Bailey’i takımın başına getirme fikri Faruk Süren’in uzun zamandır kafasındadır. Günümüzde bile kadın basketboldaki kadın koç sayısı bir elin parmaklarını zor geçerken o dönem takımı henüz 30 yaşında Amerikalı bir kadın koça bırakma fikri film senaryosu gibi duruyor. Aslında transfer süreci de acaba bir film senaryosu bizden habersiz çekime mi başlamış dedirtiyor. Almanya’ya bir maç için giden Galatasaray’da Müge Erdem de o dönem kadroda. Almanya’da bir restorana giden sarı kırmızılıların kadın basketbol tarihi o anda değişiyor.  “Takımca yemeğe çıkmıştık. Faruk Süren de bizle beraberdi. Ertesi gün spor salonunda ısınırken Betsy de takımıyla salondaydı. Faruk Süren bize, ‘çalışmak ister misiniz getirelim mi takıma’ diye sordu. Bize çok ulaşılmaz gelmişti. Hem ABD’li hem de kadın bir koçun Türkiye’ye gelip kadın takımı çalıştırması imkansızlık gibi duruyordu. Türkiye’ye döndükten kısa bir süre sonra Florya’ya Betsy Bailey ile geldi...”  Tenerife’nin teklifini reddeden Bailey, sarı kırmızılı takımda efsane olma sürecine adım atıyordu.

Yeniden yapılanma

Galatasaray’ın son üç şampiyonluğunda başantrenör olan Ekrem Memnun da Betsy Bailey ile çalışmış isimlerden. Genç yaşta antrenörlüğe başlayan Memnun, “Betsy Bailey geldiğinde ben oyunculuğu henüz bırakmıştım. Antrenörlük yapmak istiyordum. Aynı dönemde kadın takımı da Betsy ile bir yapılanmaya gidiyordu. Mehmet Çetin Ataünal’ın tavsiyesiyle yardımcılığını yaptım. Amerika’dan gelen bir basketbol insanının yanında tecrübe kazanmak düşüncesiyle başladım. Kendisiyle bir yıl çalıştım çok iyi şeyler öğrendim” diyor. Betsy Baily ile başlayan yapılanmada koç kadar kulübün de kadın basketbola bakışı önemli rol oynadığını vurgulayan Ekrem Memnun, “Bailey her oyuncusundan her zaman yüzde 100’ünü istedi. Hem zihinsel hem de fizikselolarak… Buna yönelik uzun toplantılar ve konuşmalar yapardı. Parkeye çıkınca da bunun karşılığı görmek isterdi. Çok yoğun antrenmanlar yapılırdı. Kadın basketboldaki bu başarıda Betsy Bailey kadar hatta daha da fazlası Faruk Süren ve Galatasaray Kulübü’nün yaklaşımı pay sahibi. O dönemde ilginin çok az olduğu bir spora yatırım yapıp sabır gösterdiler” ifadelerini kullanıyor.

Düzen içinde düzensizlik

Betsy Bailey de Derwall gibi gelir gelmez daha temel sorunları çözmeye yöneldi. Üç gün tek idman olan takvim bir anda altı gün çift idmana çıkmıştı. Tesisler onun talepleri doğrultusunda geliştirildi. Fiziksel antrenmanlar için özel ekipmanlar getirildi. Bailey, Derwall gibi Alman olmayabilirdi fakat Alman ekolünden gelmişti. Takımın antrenman metotları da değişmişti. Bir gün aerobik yapan takım ertesi gün salonda tavana asılmış elma ve üzümlere zıplayarak ulaşmaya çalışıyordu.  Bailey o dönem Washington Post’a verdiği bir röportajda sistemden yakınıyordu. ‘Türkiye’de düzen içinde düzensizlik var’ demişti. Oyuncularının yeteneklerini överken Amerika’da oynanan basketbola yakın bir basketbol oynayabileceklerine inanıyordu. Değişen antrenman sistemi, taktik çalışmalar meyvesini çok çabuk verdi. Bailey yönetiminde Galatasaray hemen ilk senesinde şampiyonluğa ulaşır. Sadece şampiyonluk değil oyun da Türkiye’deki basketbolun çok ötesindedir. Namağlup şampiyonluk, neredeyse her maç yapılan 20 sayılık fark… Betsy kaldığı 5 senede ligi hep zirvede bitirir. Kadınlar Türkiye Kupası 92-93 sezonunda başlar ama orada da tek hakim Galatasaray olur.  Derwall gibi Betsy’nin de attığı temel o kadar sağlamdır ki o geldikten sonra geçen 11 senede 10 şampiyonluk Galatasaray tarafından kazanılır. Fakat sadece başarılar değil camiada ve taraftarlarda kadın basketbol kültürü oluşmuştur. Kendi deyimiyle Türkiye’de kadın basketbolu güreş halinden çıkmış daha teknik ve hızlı hale gelmiştir.  Aradan geçen yıllarda Galatasaray Kadın Basketbol Takımı Euroleague şampiyonu olarak Avrupa’nın zirvesine geçer. Fakat Betsy’den sonra herhangi bir kadın koç şampiyonluğa ulaşamaz. Galatasaray ve basketbolu Türkiye’de değiştirme amacı taşıyan Bailey bunu başarır.

Marina Maljkovic ile yeni baştan

Bu sezon Galatasaray tekrardan bir yapılanmaya gidiyor. Ne tesadüftür ki yine çok genç bir kadın yabancı koç sarı kırmızılıların benchinde oturacak. Artık Türkiye’de Kadın Basketbol 90’larda olduğundan çok daha büyük. Yeni koç Marina Maljkovic’in ismi de bir o kadar büyük. 6 Sırp Ligi, 4 Sırp Kupası, 2 Adriyatik ve 2015 Avrupa Şampiyonası apoletleriyle Maljkovic, Bailey etkisi yapabilecek nadir isimlerden.  Müge Erdem kendi oyunculuk dönemiyle şimdiki oyuncuların tepkisi arasında inanılmaz bir fark olduğunu söylüyor; “Ben ne altyapılarda ne de A takımda Betsy’ye kadar kadın koç görmemiştim. Bizim için şok edici bir durumdu. O dönem için imkansız bir olaydı. Şimdiki oyuncular ve basketbol tabii ki çok daha normal karşılıyorlar. Gelişen dünya ve basketbol sonrası bizim kadar şok içinde olmaları için bir neden yok” Erdem Maljkovic’in oyuncularla ilişkisini de Bailey’ye benzetiyor. “Marina da biraz otoriter ama oyuncular onu çok sevmiş durumda. Otoriterliği sadece basketbol konusunda. Diğer bütün konularda çok uyumlu...”

YAZI: Onur Saygın